پاسخ کوتاه: در بریتیش کلمبیا، درس فیزیک ۱۱ (Physics 11) مفاهیم پایه‌ی حرکت، نیرو، انرژی، مدارهای الکتریکی ساده و امواج را بیشتر به شکل حرکت در یک راستا آموزش می‌دهد. فیزیک ۱۲ (Physics 12) ادامه‌ی همان مسیر است اما سراغ حرکت دوبعدی و دایره‌ای، میدان‌های گرانشی، الکتریکی و مغناطیسی، تکانه و نسبیت خاص می‌رود و به مثلثات و جبر قوی‌تری نیاز دارد. فیزیک ۱۱ معمولاً پیش‌نیاز فیزیک ۱۲ است و فیزیک ۱۲ برای ورود به بسیاری از رشته‌های دانشگاهی، از جمله مهندسی در دانشگاه UBC، الزامی است.
بسیاری از خانواده‌های فارسی‌زبان در نورث ونکوور و ونکوور هنوز با سیستم دبیرستان در بریتیش کلمبیا آشنا نیستند و نمی‌دانند فرزندشان کدام درس فیزیک را باید انتخاب کند. در این راهنما، بر اساس برنامه‌ی درسی رسمی بریتیش کلمبیا، توضیح می‌دهیم هر درس چه مباحثی دارد، تفاوت آن‌ها چیست، چه کسانی به فیزیک ۱۲ نیاز دارند و چطور می‌توان برای موفقیت در این دو درس آماده شد.
مقایسه‌ی سریع فیزیک ۱۱ و فیزیک ۱۲
| فیزیک ۱۱ | فیزیک ۱۲ | |
|---|---|---|
| تمرکز اصلی | حرکت، نیرو، انرژی، مدار و امواج | میدان‌ها، حرکت دایره‌ای، تکانه و نسبیت |
| نوع حرکت | بیشتر حرکت افقی و پرتابی | حرکت دوبعدی، نسبی و دایره‌ای یکنواخت |
| ریاضی لازم | جبر، مثلثات پایه، رسم نمودار | مثلثات و بردار در سطح مسلط، حل مسائل چندمرحله‌ای |
| الکتریسیته | مدار جریان مستقیم، قانون اهم و قوانین کیرشهف | میدان الکتریکی و مغناطیسی، قانون کولن، القای الکترومغناطیسی |
| پیش‌نیاز معمول | Science 10 و ریاضی پایه‌ی ۱۰ | فیزیک ۱۱ |
| چرا انتخاب می‌شود | درس اختیاری علوم و پایه‌ی رشته‌های STEM | شرط ورود به مهندسی و بسیاری از رشته‌های علوم |
فیزیک ۱۱ در بریتیش کلمبیا چه مباحثی دارد؟
طبق برنامه‌ی درسی وزارت آموزش بریتیش کلمبیا برای Physics 11، این درس روی چهار ایده‌ی اصلی بنا شده است: حرکت اجسام قابل پیش‌بینی و توصیف است، نیروها بر حرکت اثر می‌گذارند، انرژی پایسته است و می‌تواند کار انجام دهد، و امواج مکانیکی انرژی را منتقل می‌کنند نه ماده را. مباحث اصلی عبارت‌اند از:
- سینماتیک (حرکت‌شناسی): کمیت‌های برداری و نرده‌ای، حرکت یکنواخت و شتاب‌دار، حرکت پرتابی
- نیرو: قوانین نیوتن، نمودار آزاد جسم، وزن و وزن ظاهری، نیروهای متوازن و نامتوازن
- انرژی: کار، پایستگی انرژی، توان، بازده و ماشین‌های ساده
- الکتریسیته: مدارهای جریان مستقیم، قانون اهم و قوانین کیرشهف
- گرما: تعادل گرمایی و ظرفیت گرمایی ویژه
- امواج و صوت: تولید و انتشار موج، تشدید و بسامد صوت
برای بیشتر دانش‌آموزان، فیزیک ۱۱ اولین درسی است که علوم در آن به‌شدت به ریاضی وابسته می‌شود. مفاهیم قابل درک‌اند، اما حل مسئله نیازمند جابه‌جا کردن فرمول‌ها، دقت در واحدها و خواندن درست نمودارهاست.
فیزیک ۱۲ در بریتیش کلمبیا چه مباحثی دارد؟
برنامه‌ی درسی Physics 12 عمیق‌تر و انتزاعی‌تر است. ایده‌های اصلی آن این‌هاست: اندازه‌گیری حرکت به چارچوب مرجع بستگی دارد، نیروها می‌توانند حرکت خطی و دایره‌ای ایجاد کنند، نیرو و انرژی در میدان‌ها با هم برهم‌کنش دارند، و تکانه در یک سامانه‌ی بسته پایسته است. مباحث کلیدی:
- چارچوب مرجع و نسبیت خاص: حرکت نسبی و اثرهای نسبیتی
- تعادل ایستا: تعادل نیروها و گشتاورها در اجسام ساکن
- حرکت دایره‌ای: نیرو و شتاب مرکزگرا و تغییر وزن ظاهری
- میدان گرانشی: قانون جهانی گرانش نیوتن و انرژی پتانسیل گرانشی
- میدان الکتریکی و مغناطیسی: قانون کولن، پتانسیل الکتریکی، نیروی مغناطیسی و القای الکترومغناطیسی
- تکانه: ضربه و پایستگی تکانه و انرژی در برخوردها
مهم‌ترین تفاوت‌هایی که دانش‌آموزان حس می‌کنند
۱. ریاضی سخت‌تر می‌شود
مسائل فیزیک ۱۱ اغلب در یک راستا حل می‌شوند. در فیزیک ۱۲ دانش‌آموز باید بردارها را به مؤلفه تجزیه کند، نیروهای زاویه‌دار را با هم جمع کند و چند مرحله را پشت سر بگذارد. ضعف در مثلثات رایج‌ترین دلیل افت نمره‌ی دانش‌آموزانی است که در فیزیک ۱۱ موفق بوده‌اند.
۲. مفاهیم انتزاعی‌تر می‌شوند
غلتیدن یک توپ روی سطح شیب‌دار را می‌شود دید، اما میدان الکتریکی را نه. فیزیک ۱۲ از دانش‌آموز می‌خواهد درباره‌ی میدان، پتانسیل و نسبیت استدلال کند، که نوع دیگری از فکر کردن است و با حفظ کردن فرمول به دست نمی‌آید.
۳. نمره اهمیت بیشتری پیدا می‌کند
دروس پایه‌ی ۱۲ در پذیرش دانشگاه وزن بیشتری دارند، بنابراین نمره‌ی ضعیف در فیزیک ۱۲ پیامد بزرگ‌تری از نمره‌ی ضعیف در فیزیک ۱۱ دارد.
آیا فرزند من به فیزیک ۱۲ نیاز دارد؟
پاسخ به برنامه‌ی او بعد از دبیرستان بستگی دارد:
- مهندسی: دانشکده‌ی مهندسی UBC اعلام کرده است که متقاضیان به معادل English 12، Pre-calculus 12، Chemistry 12 و Physics 12 نیاز دارند.
- علوم پایه، علوم کامپیوتر و بسیاری از رشته‌های علوم سلامت: فیزیک ۱۲ اغلب الزامی یا به‌شدت توصیه‌شده است. شرایط هر دانشگاه و رشته متفاوت است، پس همیشه صفحه‌ی پذیرش همان رشته را بررسی کنید.
- علوم انسانی، هنر و بیزینس: معمولاً فیزیک ۱۲ لازم نیست و فیزیک ۱۱ می‌تواند یک درس اختیاری خوب در علوم باشد.
اگر فرزندتان هنوز رشته‌ی دانشگاهی‌اش را انتخاب نکرده، گذراندن فیزیک ۱۱ در پایه‌ی ۱۱ همه‌ی گزینه‌ها را برایش باز نگه می‌دارد.
چطور برای فیزیک ۱۱ و ۱۲ آماده شویم؟
- اول ریاضی را محکم کنید. قبل از شروع درس، جبر، جابه‌جا کردن معادلات و مثلثات پایه (سینوس، کسینوس و تانژانت) را مرور کنید.
- برای هر مسئله شکل بکشید. نمودار آزاد جسم و طرح ساده‌ی حرکت جلوی بیشتر اشتباه‌های علامت و جهت را می‌گیرد.
- تمرین کنید، فقط نخوانید. فیزیک با حل مسئله یاد گرفته می‌شود. دو یا سه جلسه‌ی تمرین متمرکز در هفته بهتر از یک جلسه‌ی طولانی است.
- برگه‌ی فرمول داشته باشید و بدانید هر فرمول کجا به کار می‌رود، نه فقط اینکه چه می‌گوید.
- زود کمک بگیرید. ضعف در فصل اول (سینماتیک) روی همه‌ی فصل‌های بعدی اثر می‌گذارد.
چه زمانی به معلم خصوصی فیزیک نیاز است؟
اگر نمره‌ی فرزندتان بعد از اولین آزمون فصل افت کرده، اگر انجام تکالیف خیلی بیشتر از حد انتظار طول می‌کشد، یا اگر درس را سر کلاس می‌فهمد اما به‌تنهایی نمی‌تواند مسئله حل کند، وقت آن است که کمک بگیرید. یک معلم خصوصی می‌تواند مهارت‌های ریاضی جاافتاده را بازسازی کند، مفاهیم را به شکل دیگری توضیح دهد و دانش‌آموز را برای آزمون‌های فصل و امتحان پایانی آماده نگه دارد.
در Exelaa Education، معلمان فیزیک ما دانش‌آموزان Physics 11، Physics 12 و AP Physics را به‌صورت حضوری در مرکز آموزشی ما در نورث ونکوور و به‌صورت آنلاین در سراسر ونکوور پشتیبانی می‌کنند. اگر فرزندتان در ریاضیِ پشت فیزیک هم به کمک نیاز دارد، کلاس‌های ریاضی ما جبر، مثلثات و Pre-calculus را پوشش می‌دهند.
پرسش‌های متداول
آیا بدون فیزیک ۱۱ می‌توان فیزیک ۱۲ برداشت؟
بیشتر مدارس بریتیش کلمبیا فیزیک ۱۱ را پیش‌نیاز فیزیک ۱۲ می‌دانند. ممکن است برخی مدارس استثنا قائل شوند، اما رد شدن از فیزیک ۱۱ دشوار است، چون فیزیک ۱۲ فرض می‌کند دانش‌آموز سینماتیک، قوانین نیوتن و انرژی را بلد است.
آیا فیزیک ۱۲ از فیزیک ۱۱ سخت‌تر است؟
برای بیشتر دانش‌آموزان بله. فیزیک ۱۲ مثلثات و بردار بیشتری دارد و مباحث انتزاعی‌تری مثل میدان و نسبیت را پوشش می‌دهد. دانش‌آموزانی که فیزیک ۱۱ را با عادت‌های درست حل مسئله تمام می‌کنند معمولاً به‌خوبی خود را تطبیق می‌دهند.
برای فیزیک ۱۱ چه سطحی از ریاضی لازم است؟
دانش‌آموز باید با جبر پایه‌ی ۱۰، جابه‌جا کردن فرمول‌ها، رسم نمودار و مثلثات پایه در مثلث قائم‌الزاویه راحت باشد.
بهترین زمان برای شروع کلاس تقویتی فیزیک کِی است؟
بهترین زمان شروع ترم یا درست بعد از اولین آزمون فصل است. سینماتیک پایه‌ی بقیه‌ی درس است و ضعف‌های اولیه به‌سرعت بزرگ‌تر می‌شوند.
مشاوره‌ی رایگان برای فیزیک ۱۱ و ۱۲
مطمئن نیستید فرزندتان برای فیزیک ۱۲ آماده است یا چطور ضعف‌های فیزیک ۱۱ را جبران کند؟ یک جلسه‌ی مشاوره‌ی رایگان رزرو کنید. سطح فعلی فرزندتان را بررسی می‌کنیم و برنامه‌ای متناسب با هدف‌هایش پیشنهاد می‌دهیم.
نسخه‌ی انگلیسی این راهنما: Physics 11 vs Physics 12 in BC
